Beslenme ve Sağlık

Sağlığın korunması ve geliştirilmesinde sağlıklı beslenmenin önemi büyüktür. Çocukluk, ergenlik, yetişkinlik ve yaşlılıkta vücudumuzda çeşitli olaylar gerçekleşir. Büyüme-gelişme, fiziksel ve zihinsel olgunluğa erişme, hastalıklardan korunma, hastalıklarla mücadele etme, vücut bütünlüğünü koruma gibi olayların tümünün başarıyla gerçekleşmesinde beslenmemizin kalitesi rol oynar. Doğru beslenmeyi bilen ve uygulayan bireylerin yaşam kalitesi şüphesiz artmaktadır.

Günümüzde hazır yemek sektörünün gelişmesi, gıda firmalarının ürettiği sayılamayacak kadar çok ürün ve içlerindeki katkı maddeleri, ev dışında yemek yeme alışkanlığının artması, doğal besinlerde bulunan hormon ve pestisit kalıntıları, giderek artan durağan yaşam biçimi ve kronik hastalıkların sayısı sağlıklı beslenme konusuna ekstra özen gösterme gerekliliğine neden olmaktadır.

Sağlıklı beslenme ve diyet denince akla ilk olarak ideal kiloda olmak, hayal ettiğimiz beden ölçülerine kavuşmak gelir. Bunun yanı sıra sağlıklı beslenme konusunda ihmal ettiğimiz birçok konu bulunmaktadır. İdeal kilomuzu korurken, besin öğelerini vücudumuza yeterli oranda alıp kullandığımızdan da emin olmak gerekir. Aksi halde ileriki yaşlarda kemik erimesi, yüksek kolesterol, yüksek tansiyon gibi sorunlarla karşılaşma olasılığımız artar.

Sağlıklı Beslenme Nedir?

Vücut için gerekli olan besin öğelerinin yeterli ve dengeli bir şekilde alınması sağlıklı beslenme olarak tanımlanır. Yeterli ve dengeli beslenmenin gerçekleştirilmesi için tüketilen besinlerin miktarı, kalitesi, çeşitliliği ve güvenliği önemlidir. Yeterli miktarda besin tüketen bir kişi, hep aynı yiyecekleri tercih ediyorsa dengeli beslenme sağlanamamış olur. Yeterli miktar ve çeşitlilikte besin tüketen kişinin tercih ettiği yiyecekler hijyenik açıdan güvenli değil veya besin kalitesi açısından zayıf ise yine yeterli ve dengeli beslenme sağlanamamış olur.

“Obezite” nedir?

Obezite ya da halk arasında bilinen adıyla şişmanlık, vücutta normalin üzerinde yağ birikmesiyle oluşan ve mutlaka tedavi edilmesi gereken bir hastalıktır. Obezitenin oluşumu, yiyecek ve içeceklerle alınan enerjinin metabolizma ve fiziksel aktivite ile harcanan enerjiden fazla olmasından kaynaklanır.

Obezite, kalp-damar hastalıkları, yüksek tansiyon, yüksek kolesterol, şeker hastalığı, solunum hastalıkları, kemik-eklem hastalıkları, bazı kanser türleri, hormonal bozukluklar gibi birçok hastalığa yakalanma riskini beraberinde getirir. Ayrıca obezite, sosyal ve psikolojik açıdan da yaşam kalitesini olumsuz yönde etkilemektedir.

Obezitenin oluşum nedenleri nelerdir?

-         Fazla besin tüketimi

-         Hareketsiz yaşam tarzı

-         Hormonal bozukluklar

-         Kalıtsal faktörler

-         Bilinçsizce yapılan diyetler

-         Üzüntü ve sıkıntının artırdığı yeme isteği

-         Bazı ilaçlar

-         Uyku problemleri vb…

Obezitenin ölçümü için yaygın olarak kullanılan değer, “Beden Kitle İndeksi”dir.

“Beden Kitle İndeksi” nasıl ölçülür?

Beden Kitle İndeksi (BKİ), vücut ağırlığının (kg), boyun karesine (m²) bölünmesi ile hesaplanır. Buna göre;

Örneğin;

• 1.70 boyunda ve 65 kiloda olan bir kişi için;

BKİ= 65 / (1,70)² = 22,5 yani normal kiloda diyebiliriz.

• 1.70 boyunda ve 78 kiloda olan kişi ise;

BKİ= 78 / (1,70)² = 27 yani fazla kiloludur.

Normal kiloda olan kişilerin de beden ölçüleriyle ilgili şikâyetleri olabilmektedir. Bu durum yağ birikiminin bölgesel olmasından kaynaklanır.

Sağlıklı Zayıflama Konusunda Dikkat Edilmesi Gereken 5 Önemli Nokta

1- Az ve sık beslenmek

Günlük beslenmede yapılan en büyük hatalardan biri öğün atlamaktır. Yoğun iş temposu ve zaman yetersizliği kimi zaman bazı öğünlerin geçiştirilmesine neden olur. Bütün günü 2 öğünle geçirir ve öğünlerinizde uzun süreli açlıktan dolayı büyük porsiyonlar tüketme eğiliminde olabilirsiniz. Bu durum kilo almanın en önemli nedenlerinden biridir. Bu etkeni ortadan kaldırmak için erken saatte yapılan bir kahvaltıyı takip eden öğle ve akşam öğünleri, öğünlerin arasında da hafif ama tok tutan besinler tüketmek gerekir. En doğru beslenme şekli, 3 ana ve 3 ara öğünden oluşan beslenme şeklidir. Öğün aralarının yaklaşık olarak 3 saat olması tercih edilir.

2- Bol sıvı tüketmek

Özellikle yaz aylarında artan sıvı ihtiyacını karşılamak için başta su olmak üzere bol miktarda içecek tüketmek önemlidir. Normal bir bireyin günlük su ihtiyacı yaz aylarında 2-2,5 litre arasındadır. Yoğun aktivite yaparak terleme oranı yüksek olan kişilerin ihtiyacı 3 litreye çıkabilmektedir. Yaz aylarında özellikle terlemeyle birlikte sıvı kaybının yanı sıra mineral kaybı da gerçekleşir. Mineral kaybının fazla olması vücutta yorgunluk ve bitkinlik yaratır. Mineral ihtiyacını karşılamak için doğal maden suları tercih edilebilir. Su ve maden suyu dışında tüketilmesi önerilen içecekler yeşil çay, doğal meyve suları, ayran, tüm kalorisiz içeceklerdir.

3- Posalı besinler tüketmek

Besinlerin içeriğindeki posa, hem zayıflamada hem de genel sağlığı korumada önemli bir maddedir. Besinlerin sindirilmeden atılan kısmı posa(lif) olarak adlandırılır. Hacminden dolayı midede yer kaplayarak tokluk sağlar, öğünlerdeki porsiyonların azaltılmasına yardımcı olur. Mide boşalmasını da geciktirir ve dolayısıyla daha uzun süre tok tutar. Barsakların çalışmasına yardımcıdır. Şeker hastalığı ve yüksek kolesterol durumlarında vazgeçilmezdir. Günlük posa ihtiyacını karşılamak için sebze ve meyveleri bol miktarda ve mümkün olduğunca kabuklarıyla tüketmek, kurubaklagilleri haftada 2 kez tüketmek, tam tahıl ürünlerini tercih etmek, pirinç pilavı yerine bulgur pilavını tercih etmekte fayda vardır.

4- Boş kalori kaynaklarından uzak durmak

Acıktığınızda abur cubur yerine protein, vitamin ve mineraller içeren sağlıklı besinlere yönelmeniz, hem gereksiz şeker ve yağ alımını engeller, hem de besleyici yiyecekler tüketmenizi sağlar. Çikolata, cips, şeker gibi yiyeceklerin yerine evde hazırlanan çorba, ekmek, peynir, meyve, tost gibi yiyecekler mideyi daha fazla tok tutacak ve aynı zamanda besleyici olacaktır.

5- Düzenli fiziksel aktivite

Fiziksel aktivite, ideal kiloya erişme ve erişilen kiloyu koruma sürecinin olmazsa olmazıdır. Düzenli fiziksel aktivitenin, sağlıklı zayıflama, kilo koruma, hastalıklara karşı korunma, güç ve dayanıklılığa etkisi büyüktür. Teknolojinin gelişmesiyle toplumun fiziksel aktivite düzeyi oldukça düşmüş, obezitenin artışında en önemli neden haline gelmiştir. Fiziksel aktivite alanındaki amaç, sadece zayıflama döneminde yapılan kısa süreli ve ağır sporlar yerine, hayat tarzınıza uyum sağlayan devamlı ve düzenli bir aktiviteyi yaşamınıza geçirmek olmalıdır.

Sağlıklı kiloda kalabilmek için yaşam tarzınızı değiştirin. Doğru alışkanlıklar kazanarak çok daha sağlıklı ve uzun bir hayat sürebilirsiniz.